Vermogen zegt veel over de financiële positie van een persoon, een huishouden of zelfs een heel land. Het gaat om alles wat je bezit, min wat je schuldig bent. Denk aan spaargeld, een eigen huis, aandelen of een bedrijf. Het verschil tussen mensen met veel en mensen met weinig bezit is in Nederland de afgelopen jaren flink gegroeid. Dat maakt rijkdom een onderwerp dat steeds meer aandacht krijgt, in de politiek, maar ook aan de keukentafel.
Hoe rijkdom in Nederland is verdeeld
Nederland telt relatief veel mensen met een positief nettobezit, maar de verdeling is ongelijk. De rijkste tien procent van de Nederlanders bezit meer dan de helft van al het privévermogen in het land. Aan de andere kant heeft een aanzienlijk deel van de bevolking nauwelijks spaargeld of zelfs schulden. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek is het gemiddelde huishoudvermogen de afgelopen jaren gestegen, maar dat gemiddelde wordt sterk omhooggetrokken door de allerrijksten. De mediaan, dus het middelste getal als je iedereen op een rij zet, ligt een stuk lager. Dat verschil laat zien hoe schef de verdeling werkelijk is.
Hoe de rijkste Nederlanders steeds meer bezit vergaarden
De afgelopen vijftien jaar zijn de bezittingen van de rijkste groep Nederlanders sterk toegenomen. Stijgende huizenprijzen speelden daarbij een grote rol. Wie al een woning bezat, zag de waarde daarvan flink oplopen. Ook de aandelenmarkt presteerde goed, wat gunstig uitpakte voor mensen met beleggingen. De rijkste één procent van Nederland had rond 2010 gemiddeld een nettobezit van zo’n vier miljoen euro. Dat groeide in de jaren daarna naar gemiddeld zes miljoen euro. Mensen zonder eigen woning of beleggingen profiteerden nauwelijks mee van deze ontwikkeling, waardoor de kloof tussen arm en rijk groter werd.
Waaruit bestaat persoonlijk bezit precies
Het totale bezit van een persoon bestaat uit verschillende onderdelen. Spaargeld en banktegoeden zijn het meest zichtbaar, maar vormen slechts een deel van het geheel. De eigen woning is voor veel Nederlanders de grootste bezitting. Daarna volgen beleggingen, pensioenaanspraken, een eigen onderneming en eventueel andere eigendommen zoals een tweede woning of grond. Van dit totaal trek je de schulden af, zoals een hypotheek of een persoonlijke lening. Wat overblijft is het nettobezit. Pensioen wordt in officiële statistieken overigens niet altijd meegeteld, terwijl dat voor veel mensen juist een belangrijke financiële buffer is voor later.
Bezit opbouwen als gewone Nederlander
Financiële opbouw is niet alleen weggelegd voor mensen met hoge inkomens. Wie elke maand een klein bedrag spaart of belegt, bouwt over tijd iets op. Het principe van rente op rente zorgt ervoor dat geld dat je opzij zet steeds sneller aangroeit. Toch zijn er drempels. Stijgende huurprijzen maken het moeilijker om geld over te houden. Jonge mensen kunnen moeilijker een woning kopen, terwijl een koopwoning historisch gezien een van de beste manieren is om privébezit op te bouwen. Financiële educatie helpt bij het maken van betere keuzes. Wie weet hoe budgetteren, sparen en beleggen werken, staat sterker dan iemand die daar nooit over heeft nagedacht.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen inkomen en vermogen?
Inkomen is het geld dat je verdient, bijvoorbeeld je salaris of een uitkering. Bezit, of nettovermogen, is wat je daadwerkelijk hebt opgebouwd: spaargeld, een huis, beleggingen, min je schulden. Je kunt een hoog inkomen hebben en weinig bezit, of andersom.
Hoeveel bezit heeft een gemiddeld Nederlands huishouden?
Het gemiddelde huishoudvermogen in Nederland ligt op papier hoog, maar dat komt door de grote bezittingen van een kleine groep rijke mensen. Het mediane bezit, dus wat het huishouden in het midden van de verdeling heeft, is aanzienlijk lager en bedraagt voor veel huishoudens voornamelijk de overwaarde op de eigen woning.
Waarom heeft de eigen woning zo veel invloed op persoonlijk bezit?
Een eigen woning is voor de meeste Nederlanders de grootste bezitting. Doordat huizenprijzen de afgelopen decennia sterk zijn gestegen, hebben huizenbezitters veel waarde opgebouwd. Huurders profiteren hier niet van mee, waardoor het verschil in nettobezit tussen huurders en kopers flink is gegroeid.
Betaal je belasting over je bezit in Nederland?
In Nederland betaal je belasting over je spaargeld en beleggingen via box 3 in de inkomstenbelasting. De Belastingdienst rekent met een forfaitair rendement, wat betekent dat er een aanname wordt gedaan over hoeveel je bezit oplevert, ongeacht wat je werkelijk ontvangt. Over de overwaarde van je eigen woning betaal je in de meeste gevallen geen belasting zolang je er zelf in woont.