YouTube is social media. Dat klinkt misschien vanzelfsprekend, maar er bestaat meer discussie over dan je zou verwachten. Het platform voldoet aan alle kernkenmerken van sociale media: je maakt een account aan, plaatst content, reageert op anderen en bouwt een publiek op. Toch zijn er mensen die YouTube eerder zien als een videoplatform of een zoekmachine dan als een sociaal netwerk. In dit artikel leg je precies uit waar die discussie vandaan komt en waarom YouTube toch duidelijk in de social media-categorie valt.
Wat maakt iets social media?
Om te bepalen of YouTube social media is, helpt het om eerst kort te kijken wat social media eigenlijk onderscheidt. Bij sociale media draait het om drie dingen: gebruikers maken zelf content, ze delen die content met anderen, en er is interactie mogelijk tussen gebruikers. Denk aan liken, reageren, delen en volgen. Facebook, Instagram en TikTok voldoen hier duidelijk aan. Maar YouTube ook.
Op YouTube maak je een kanaal aan, upload je video’s, schrijf je reacties en kun je andere kanalen abonneren. Andere gebruikers kunnen jouw video’s liken, delen en becommentariëren. Je kunt live gaan en in realtime met je publiek praten. Dat is precies de kern van wat sociale media doen: mensen verbinden rondom content die ze zelf maken en delen.
Is YouTube social media of een videoplatform?
Het meest gehoorde tegenargument is dat YouTube vooral een videoplatform is, geen sociaal netwerk. En dat klopt deels: YouTube is gebouwd rond video, terwijl platforms als Facebook en Twitter ook sterk leunen op tekst en foto’s. Maar het soort content bepaalt niet of iets social media is. De sociale laag eromheen doet dat.
TikTok is ook puur video, maar niemand twijfelt eraan dat TikTok social media is. Pinterest draait grotendeels om afbeeldingen, YouTube om video. Toch worden beide algemeen erkend als sociale mediaplatforms. De indeling hangt af van hoe gebruikers met elkaar en met de content omgaan, niet van het formaat.
Bovendien heeft YouTube in de loop der jaren steeds meer sociale functies toegevoegd: Stories (inmiddels weer afgeschaft), Community-posts waarmee makers tekst en afbeeldingen kunnen delen met abonnees, en Shorts voor korte video’s vergelijkbaar met TikTok en Instagram Reels. YouTube beweegt steeds meer richting een volledig sociaal platform.
YouTube als zoekmachine: een extra rol
Een ander argument dat mensen gebruiken om YouTube buiten de social media-categorie te plaatsen, is dat YouTube ook functioneert als zoekmachine. YouTube is na Google de meest gebruikte zoekmachine ter wereld. Je zoekt er instructievideo’s, recensies en nieuws op, net zoals je dat bij Google doet.
Maar ook dit maakt YouTube geen minder sociaal platform. Google Zoeken is geen social media, dat klopt. Maar YouTube heeft een sociale laag die Google Zoeken mist: je abonneert je op makers, interacteert via reacties en deelt video’s in je netwerk. Het feit dat YouTube ook als zoekmachine werkt, betekent alleen dat het platform meerdere functies tegelijk vervult. Een platform kan prima tegelijk een zoekmachine én social media zijn.
Waarom de discussie toch blijft bestaan
De verwarring ontstaat deels omdat YouTube anders aanvoelt dan platforms als Instagram of Twitter. Op Instagram en Twitter is de sociale interactie heel zichtbaar en centraal: je feed is gevuld met updates van mensen die je volgt. Op YouTube ga je vaker gericht op zoek naar een specifieke video of topic, in plaats van door een stroom van updates van vrienden te scrollen.
Dat verschil in gebruik zorgt ervoor dat YouTube minder als een sociaal netwerk voelt, ook al heeft het alle kenmerken ervan. Het gedrag van de gemiddelde gebruiker is meer consumptief dan op platforms waar je constant updates van je sociale kring voorbij ziet komen. Maar consumptief gedrag sluit sociale media niet uit, want ook op YouTube reageer je, like je en bouw je relaties op met makers.
Wat zeggen platformindelingen?
In de marketingwereld en in academische definities van sociale media wordt YouTube standaard meegenomen als social media-platform. Bedrijven zetten YouTube in als onderdeel van hun sociale mediastrategie, naast Instagram, LinkedIn en Facebook. Influencers op YouTube worden betaald als social media-creators. Mediabureaus rekenen YouTube mee bij social media-campagnes.
Ook vanuit een juridisch en regelgevend perspectief wordt YouTube in Europa behandeld als een platform met sociale mediaverantwoordelijkheden, onder meer via de Digital Services Act (DSA), die ook van toepassing is op grote sociale mediaplatforms.
YouTube is dus social media, maar tegelijk meer dan dat. Het is een videoplatform, een zoekmachine én een sociaal netwerk in één. Die combinatie maakt het uniek, maar verandert niets aan de conclusie: op basis van hoe het platform werkt en hoe mensen het gebruiken, past YouTube volledig binnen de definitie van sociale media.